Drie verschillende manieren om de strijd aan te gaan
Er zijn drie hoofdgroepen van schaatsers die je op het ijs ziet. Elke groep heeft zijn eigen regels voor wat de atleten moeten doen.
Solo schaatsen draait om individuele sporters die alleen optreden. Zij richten zich op heel hoog springen en zeer snel ronddraaien. Een solo schaatser rijdt twee verschillende routines: een Korte Kür en een Vrije Kür.
Parenrijden en IJsdansen lijken op elkaar omdat ze allebei uit een team van twee personen bestaan, maar ze verschillen enorm in hoe ze bewegen. Parenrijden draait om acrobatische kracht. De partners doen sprongen en pirouettes vlak naast elkaar. Ze doen spectaculaire bewegingen zoals de Twist Lift, waarbij de man de vrouw hoog in de lucht gooit, zij ronddraait en hij haar weer bij haar middel opvangt. Ook doen ze Throw Jumps en de Death Spiral, waarbij de vrouw in een cirkel om de man heen draait met haar hoofd vlak boven het ijs. Bij de liften in het parenrijden mag de man zijn partner hoog boven zijn hoofd tillen met volledig gestrekte armen.
IJsdansen is gebaseerd op stijldansen en richt zich op het ritme van de muziek en ingewikkeld voetenwerk. In tegenstelling tot de paren doen ijsdansers geen grote sprongen of worpen. Hun liften moeten laag blijven en mogen nooit hoger komen dan de schouders van de man. IJsdansers moeten heel dicht bij elkaar blijven, meestal niet verder dan twee armlengtes uit elkaar, terwijl ze synchroon snelle bochten op één voet maken die Twizzles worden genoemd. Waar parenrijders zich richten op atletische kracht en hoge vluchten, richten ijsdansers zich op de unisono van hun beweging en hoe perfect ze de maat van de muziek volgen.
Het Technisch Panel: De bewegingen benoemen
Een groep die het Technisch Panel wordt genoemd, zit langs de baan om elke beweging van een schaatser een naam te geven. Ze werken als bibliothecarissen die elke sprong en pirouette sorteren. Elke beweging heeft een Base Value, wat een soort startprijs is. Een erg moeilijke sprong met veel draaien is veel punten waard, terwijl een makkelijke sprong minder punten oplevert.
Het panel geeft ook een niveau aan bewegingen zoals pirouettes en voetenwerk. Niveau 1 is de basisversie en Niveau 4 is de moeilijkste versie die de meeste punten oplevert. Om Niveau 4 te krijgen, moet een schaatser erg lastige houdingen of extra draaien toevoegen.
De Jury: De kwaliteit beoordelen
Terwijl het Technisch Panel de bewegingen benoemt, beslist een groep van maximaal negen Juryleden hoe goed die bewegingen zijn uitgevoerd. Ze geven een cijfer dat de Grade of Execution wordt genoemd, afgekort als GOE.
De juryleden gebruiken een schaal van min vijf tot plus vijf.
- Een nul betekent dat de beweging prima was uitgevoerd.
- Een plus vijf betekent dat de beweging perfect, hoog en prachtig was.
- Een min vijf betekent dat er een grote fout was, zoals een val.
Om tot de uiteindelijke score te komen, gebruikt de computer een gemiddelde waarbij de hoogste en laagste cijfers worden weggegooid. Dit helpt om de resultaten eerlijk te houden als één jurylid iets heel anders ziet dan de rest.
De scorelijst ontcijferen: Wat de letters betekenen
Als een wedstrijd klaar is, krijgen de schaatsers een papier dat een protocol wordt genoemd. Het ziet eruit als een lijst met geheime codes. Deze letters staan voor specifieke woorden die uitleggen hoe de punten zijn berekend.
- “q” staat voor Quarter. Dit betekent dat de schaatser de draai in de lucht heeft afgemaakt, maar bij de landing precies een kwart slag tekort kwam. De schaatser krijgt nog steeds alle punten voor de sprong, maar de jury geeft een lager cijfer voor de kwaliteit.
- “e” staat voor Edge. Dit betekent dat de schaatser de verkeerde kant van het schaatsijzer gebruikte om af te zetten voor een sprong. Sprongen zoals de Lutz moeten op de buitenkant van het ijzer beginnen, en de Flip op de binnenkant. Als dit fout gaat, verliest de schaatser veel punten.
- “x” staat voor een Extra Bonus. Dit symbool wordt gebruikt voor bewegingen die in de tweede helft van het programma worden gedaan. Omdat de schaatser dan al moe is, geven de regels hen een bonus van tien procent op hun punten omdat ze extra sterk en dapper zijn.
- “<“ betekent under rotated. Dit wordt gebruikt wanneer een schaatser een groot deel van een draai in de lucht mist. Hierdoor verliezen ze een deel van hun basispunten.
- “*” betekent invalid. Dit symbool wordt gebruikt als een schaatser een grote fout maakt, zoals het te vaak herhalen van een sprong of het doen van een beweging die niet mag. Die beweging krijgt nul punten.
Een voorbeeld uit de praktijk: Ilia Malinin
Een van de beste voorbeelden van hoe punten werken is de Amerikaanse schaatser Ilia Malinin. In 2024 werd hij wereldkampioen door bewegingen te doen die vroeger onmogelijk werden geacht. Hij landde een Quadruple Axel, wat vierenhalve draai in de lucht is. Deze sprong alleen al leverde hem 16.43 punten op omdat hij zo moeilijk was en zo goed werd uitgevoerd.
Hij deed ook een combinatie van een Quadruple Lutz, een Single Euler en een Triple Flip. Deze lange reeks sprongen leverde 23.30 punten op. Deze enorme scores hielpen hem om de gouden medaille te winnen met een hele grote voorsprong, omdat hij een hoog risico combineerde met een hoge kwaliteit.
Kunstzinnigheid en aftrekpunten
De eindscore gaat niet alleen over sprongen. De jury geeft ook punten voor de Program Component Score. Dit is een kunstcijfer voor drie dingen: Skating Skills (schaatsvaardigheid), Presentation (presentatie) en Composition (compositie). Het laat zien hoe goed de schaatser over het ijs gleed, hoe ze de muziek aanvoelden en hoe ze hun verhaal deelden met het publiek.
Er kunnen ook punten worden afgepakt. Dit noemen we aftrekpunten of deductions.
- Vallen kost één heel punt voor volwassen schaatsers.
- Als er een stukje van een kostuum of een haarelastiekje op het ijs valt, verliest de schaatser een punt omdat dit gevaarlijk is.
De regels zeggen nu dat je minstens 17 jaar oud moet zijn om mee te doen aan grote internationale wedstrijden.
Conclusie
De sport van het kunstschaatsen is een reis die lang begint voordat de muziek start. Er zijn duizenden uren oefening en ongelooflijk veel moed voor nodig om het ijs op te gaan en een verhaal te delen met de wereld. Het jurysysteem is er om te zorgen dat elk beetje van die inspanning wordt gezien en gerespecteerd. Of een schaatser nu een recordbrekende sprong maakt of een paar in perfecte harmonie beweegt, de punten geven een duidelijke kaart van hun prestatie weer. Deze mix van atletische kracht en artistieke schoonheid maakt de sport bijzonder. Als je naar de eindscores kijkt, zie je meer dan alleen getallen. Je ziet het resultaat van de toewijding van een schaatser, hun liefde voor het ijs en de vele kleine details die een simpel optreden veranderen in een meesterwerk.
